Machiavelli, İslam ve Doğu

Machiavelli gerçekten yalnızca Batı’ya mı aitti? Prens, siyasal düşünce tarihinin en çok okunan, tartışılan ve suçlanan metinlerinden biri. Peki Machiavelli’nin düşüncesini Floransa’nın sınırlarından çıkarıp Bağdat’a, İstanbul’a, Kahire’ye uzanan daha geniş bir dünyanın içine yerleştirdiğimizde ne görürüz? Machiavelli, İslâm ve Doğu, siyasal düşünce tarihinin yerleşik haritasını yeniden çiziyor. Prens ile İslâm siyaset geleneği arasındaki şaşırtıcı yakınlıkların izini sürerken Osmanlıların Machiavelli’nin dünyasındaki yerini, Doğu ile Batı arasında dolaşan fikirleri, çevirileri ve metinleri gün yüzüne çıkarıyor. Machiavelli ile Osmanlı tarihçisi Celâlzâde Mustafa’yı aynı çağın siyasal krizleri içinde yan yana getiriyor; Prens’in Mısır’dan Osmanlı sarayına uzanan serüvenini takip ediyor. Ortaya, Doğu ile Batı arasına çekilmiş keskin sınırları bozan çok daha hareketli bir düşünce tarihi çıkıyor. Belki de Machiavelli’yi yeniden okumak için önce onu bildiğimiz yerden çıkarmak gerekiyor.