İstanbul’dan Irak’a Seyahat Günlüğü (Temmuz-Eylül 1909)

Merkezden taşraya uzanan bir yolculuk, bir Osmanlı bürokratının saklı kalmış dünyası ve ilk kez gün yüzüne çıkan eseri... II. Abdülhamid devri edebiyatçı ve bürokratlarından Rusçuklu Mehmed Hayri Bey'in Irak’a tayini sırasında kaleme aldığı seyahat günlüğü, bugüne kadar tespit edilmemiş ve araştırmalara konu olmamış önemli bir kaynaktır. Bu çalışma, Mehmed Hayri Bey'in günlüğünün transkripsiyonuyla birlikte hayatı ve ailesine dair yeni bilgileri de ihtiva etmektedir. Günlük; bir Osmanlı bürokratının tayin süreci, yolculuk şartları, ulaşım imkânları ve taşra şehirlerine dair gözlemlerini birinci elden aktarmaktadır. Hayri Bey’in yolculuk boyunca tuttuğu notlar, sadece idari ve sosyokültürel tarihe ışık tutmakla kalmıyor; duaları, aile hasreti ve tevekkülüyle bir Osmanlı bürokratının iç dünyasını da tüm çıplaklığıyla yansıtıyor. Osmanlı taşra hayatı, idari yapı, ulaşım tarihi ve geç dönem Osmanlı bürokrasisi üzerine çalışan araştırmacılar için bu eser; yeni ve özgün bir başvuru kaynağı niteliğindedir.